Πρόσωπα σε κατάσταση πολιορκίας
Eκπρόσωπος μιας γενιάς σκηνοθετών που πρωτοεμφανίζεται στο χώρο του γιουγκοσλαβικού κινηματογράφου κατά τη διάρκεια της δεκαετίας τού '70, ο Σερτζιάν Kαράνοβιτς ακολούθησε μια διαδρομή που σε μια πρώτη προσέγγιση δείχνει περισσότερο ως μια περιπλάνηση σ' έναν αχανή χώρο, παρά ως μια ενδελεχής εξερεύνηση ενός τόπου. Έτσι, στη φιλμογραφία του θα βρούμε δίπλα δίπλα αστικές ιστορίες, κωμωδίες-σάτιρες των ηθών, δράματα εποχής, αλλά και τραγωδίες-καταγραφές τής σύγχρονης εποχής, όμως το πέρασμα από το ένα είδος στο άλλο, από το ένα θέμα στο άλλο, από το ένα σκηνοθετικό ύφος στο άλλο, γίνεται με άνεση και ευκολία.
Σε μια συνέντευξή του, ο Kαράνοβιτς διαπιστώνει ότι στο έργο του μπορεί κάποιος να διακρίνει τρεις τάσεις. Η πρώτη είναι η "πειραματική": ταινίες που προσφέρoυν χώρο σε ερασιτέχνες ηθοποιούς για να αναδειχθούν, όπου ο αυτοσχεδιασμός επιτρέπει σε διαφορετικές εκδοχές μιας λαϊκής κουλτούρας να γίνουν το κυρίαρχο στοιχείο της μυθοπλασίας (Παιχνίδι συναναστροφών, Άπιστη γυναίκα, κοίτα με, Το άρωμα των αγριολούλουδων). Οι εικόνες αυτών των ταινιών μοιάζουν με νησίδες πρωτογονισμού μέσα στην ομοιομορφία του αστικού κόσμου, σαν χώροι που αρνούνται την τυποποίηση και την αισθητική του.
Τη δεύτερη τάση αποτελούν ταινίες όπου στο κέντρο βρίσκονται πρόσωπα της γενιάς του σκηνοθέτη, όπου τόπος της δραματικής πλοκής είναι το αστικό περιβάλλον (Κάπου ανάμεσα, τμήμα από το Μια ταινία χωρίς τίτλο). Εδώ μπορούμε να διακρίνουμε ότι ο αστικός χώρος καθορίζει τόσο την ψυχολογία των προσώπων όσο και την ηθική τους: επιβάλλει αξίες και ύφος ζωής, καθορίζει σχέσεις.
Η τρίτη τάση αφορά σε ταινίες που έχουν πρωτίστως ένα "εθνολογικό ενδιαφέρον": βασίζονται σε μύθους και ιστορίες του παρελθόντος που εμπεριέχουν αφηγηματικό υλικό ικανό να τροφοδοτήσει την αφήγηση. Ταινίες όπως οι Βιρτζίνα και Το στεφάνι της Πέτρια ανήκουν σ' αυτή την τάση. Εδώ είναι η λαϊκή παράδοση, τα έθιμα και τα ήθη που ορίζουν το πλαίσιο, που προσφέρουν με τη δυναμική τους τις απαραίτητες συγκρούσεις στη δραματική πλοκή.
Όμως αυτές οι τρεις τάσεις, που ο σκηνοθέτης διακρίνει στο έργο του, αναπτύσσονται σ' ένα κοινό έδαφος. Υπάρχει ένα αόρατο νήμα που συνδέει τις ταινίες, ένας υπόγειος άξονας που φαίνεται ότι διατρέχει τη φιλμογραφία του. Πρόσωπα άλλοτε παγιδευμένα από τις ίδιες τις φιλοδοξίες τους και άλλοτε δέσμια των παθών τους? πρόσωπα που αναζητούν την ελευθερία τους απ' τα δεσμά μιας πραγματικότητας που δεν μπορούν να ελέγξουν? πρόσωπα, τέλος, που αποζητούν να προσδιορίσουν την ταυτότητά τους: οι ήρωες στις ταινίες του Καράνοβιτς είναι εγκλωβισμένοι. Κι ίσως αυτό, λέει ο Καράνοβιτς, να είναι το καθήκον ενός σκηνοθέτη: πέρα απ' το να κινηματογραφεί, οφείλει να απελευθερώσει τα πρόσωπα, να τους υποδείξει την οδό διαφυγής, να τα βοηθήσει ν' ανακαλύψουν τις αληθινές τους ταυτότητες...
ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΗ ΦIΛMOΓPAΦIA / SELECTED FILMOGRAPHY
(τίτλοι στα αγγλικά / English titles)
1972 Society Game / Παιχνίδι συναναστροφών
1977 The Fragrance Of Wild Flowers / Tο άρωμα των αγριολούλουδων
1980 Petria's Wreath / Tο στεφάνι της Πέτρια
1983 Something In-Between / Kάπου ανάμεσα
1985 A Throatful of Strawberries / Στόμα γεμάτο φράουλες
1988 A Film with No Name / Mια ταινία χωρίς τίτλο
1991 Virdzina / Bιρτζίνα
|
|
