Τα τελευταία χρόνια το Φεστιβάλ έχει παρουσιάσει αρκετές ταινίες από την Τουρκία. Φέτος υπάρχουν τρεις ταινίες. Μπορούμε να μιλήσουμε για ένα "νέο κύμα" στον τούρκικο κινηματογράφο;

Ναι. Νομίζω ότι υπάρχει μια νέα γενιά, έχουν εμφανιστεί νέοι σκηνοθέτες. Υπάρχει μια κίνηση γενικά στον χώρο. Υπάρχουν νέες ιδέες και νέοι, αλλά και παλαιότεροι σκηνοθέτες, που κάνουν ενδιαφέρουσες ταινίες. Προσφέρουν αυτοί οι σκηνοθέτες στους θεατές της Τουρκίας αλλά και του εξωτερικού, ταινίες διαφορετικές από τις παλιές.


Η ταινία περιγράφει την φιλία ενός Κούρδου με έναν Τούρκο; Τι σας έκανε να ασχοληθείτε με ένα τόσο "ριψοκίνδυνο" θέμα;

Πολλά πράγματα με ενέπνευσαν για τη δημιουργία της ταινίας. Ένα ήταν η μετανάστευση. Τα προβλήματα επιβίωσης των ξένων εθνικοτήτων στην Κωνσταντινούπολη. Επίσης με συγκίνησαν διάφορα δημοσιεύματα εφημερίδων που αφορούσαν στη ζωή σε διάφορες μεταναστευτικές ζώνες στην Πόλη, όσο και στην ξαφνική ερήμωση ολόκληρων χωριών. Το θέμα προέκυψε από έναν συνδυασμό όλων αυτών των στοιχείων που αποτελούν τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα στην Τουρκία, της οποίας είμαι κι εγώ μέρος.

Δεν είχατε δηλαδή από την αρχή την πρόθεση να εστιάσετε στο Κουρδικό Ζήτημα;

Όχι, αυτό που μ' ενδιέφερε ήταν μια ματιά στη σύγχρονη ζωή της χώρας μου. Αυτό δεν αφορά μόνο στους Κούρδους, είναι νομίζω ένα οικουμενικό θέμα. Αφορά στον κουρδικό πληθυσμό σε πολλές χώρες, αλλά επίσης και σε άλλες εθνότητες μεταναστών.

Ποια φάση στη δημιουργία αυτής της ταινίας ήταν, κατά την άποψη σας, η πιο σημαντική για την ολοκλήρωσή της;

Όλα τα στάδια για την ολοκλήρωση της ταινίας ήταν για μένα σημαντικά. Μ' άρεσε η διαδικασία συγγραφής του σεναρίου. Χρειάστηκα δύο χρόνια για να ολοκληρώσω το σενάριο. Η κεντρική ιδέα του σεναρίου παρέμενε πάντα σταθερή και απλώς έκανα διάφορες μικρές αλλαγές. Καθώς δούλευα το σενάριο σιγά σιγά οι χαρακτήρες άρχισαν να γίνονται πιο σαφείς και κάποια σημεία στην ιστορία γίνονταν καθαρά. Ήταν επίσης ενδιαφέρουσα η επιλογή των ηθοποιών. Όλοι οι ηθοποιοί, ακόμα και οι πρωταγωνιστές, δεν είναι επαγγελματίες. Ερευνώντας το θέμα μου μίλησα εγώ προσωπικά με πολλούς ανθρώπους και τελικά βρήκα τους ηθοποιούς μου σ' ένα πολιτιστικό κέντρο. Οι υπόλοιποι που εμφανίζονται στην ταινία είναι άνθρωποι των δρόμων. Ίσως το πιο σημαντικό στάδιο να ήταν η επιλογή των τοποθεσιών που θα γίνονταν τα γυρίσματα.

Πως ήταν η συνεργασία σας με τον Jacek Petrycki (σ.σ. διευθυντής φωτογραφίας στην ταινία Ερασιτέχνης Κινηματογραφιστής του Krysztof Kieslowski);

Mου άρεσε η ντοκιμαντερίστικη προσέγγιση που έχει στην εικόνα. Όταν τέλειωσα το storyboard της ταινίας σκεφτόμουν ποιος μπορεί να δώσει ένα χαρακτήρα ντοκιμαντερίστικο στην ταινία, και ταυτόχρονα να μπορεί να φωτίσει μ' έναν τρόπο ιδιαίτερο και κοντινά πλάνα. Τον ήξερα από παλιά, επικοινώνησα μαζί του, διάβασε το σενάριο και τον ενδιέφερε πολύ. Νομίζω ότι τελικά το αποτέλεσμα της συνεργασίας μας ήταν πολύ καλό.

Θα λέγατε ότι κάνατε μια πολιτική ταινία;

Δεν μπορείς να πεις ξεκάθαρα. Είναι και πολιτική και κοινωνική και βαθιά ανθρώπινη ιστορία. Είναι η ιστορία της φιλίας δύο ανθρώπων πάνω στην οποία έδωσα την δική μου οπτική και δημιούργησα χαρακτήρες για να δείξω πώς είναι η κατάσταση στην Τουρκία σήμερα. Αλλά η ανθρώπινη προσωπικότητα δεν διαμελίζεται με πολιτικούς ή προσωπικούς όρους. Κι εγώ δεν είμαι πολιτικός αλλά καλλιτέχνης που προσπαθεί ν' ανοίξει ένα παράθυρο στον κόσμο.

Ξεκινήσατε γράφοντας για το σινεμά σε περιοδικά. Ποια ιδιότητα σας ενδιαφέρει περισσότερο; Tης κριτικού ή της σκηνοθέτιδας;

Άρχισα να γράφω όταν τελείωσα την αρχιτεκτονική και μόλις είχα ξεκινήσει να κάνω την πρώτη μου μικρού μήκους ταινία. Τότε διάβαζα πάρα πολύ θεωρία κινηματογράφου και μελετούσα το παλιό σινεμά. Έτσι προέκυψε αυτή η σχέση. Αλλά δεν με θεωρώ κριτικό. Προτιμώ να ακούω κριτικές από άλλους για τις ταινίες μου κι εγώ να γυρίζω ταινίες.

Πως βλέπετε την κατάσταση στην Τουρκία;

Ελπίζω να αλλάξουν τα πράγματα. Ο σεισμός φαίνεται ότι έκανε τους ανθρώπους ν' αρχίσουν να αλλάζουν. Ήταν σαν μια αφύπνιση, έφερε τους ανθρώπους πιο κοντά. Βοήθησε στο να υπάρχει μεγαλύτερη αλληλοκατανόηση. Eλπίζω ότι η Τουρκία θα αλλάξει στο μέλλον, ότι θα γίνει μια χώρα που θα κατανοεί τα προβλήματα που αντιμετωπίζει και θα τα λύνει μ' έναν τρόπο δημοκρατικό, με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα.

Συνέντευξη: Δημήτρης Μπάμπας, Tζένη Παυλίδου
Πρώτο Πλάνο #62, 19/11/1999