Φέτος συμπληρώνονται δέκα χρόνια λειτουργίας του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Είναι μια πορεία πλούσια σε εμπειρίες, που αναβάθμισε και άλλαξε αυτό το θεσμό, που πέτυχε να γίνει η Θεσσαλονίκη , αυτές τις δέκα μέρες του Νοεμβρίου, τόπος συνάντησης και διαλόγου με νέους κινηματογραφιστές και σύγχρονα κινηματογραφικά ρεύματα από όλο τον κόσμο.

Δέκα χρόνια νέων εμπειριών, δέκα χρόνια επιτεύξεων.

Σε αυτά τα δέκα χρόνια ο κινηματογράφος έχει αλλάξει. Αλλά η παρουσία του είναι περισσότερο έντονη από ποτέ. Η ψηφιακή επανάσταση έχει επηρεάσει όλα τα επίπεδα της κινηματογραφικής, δημιουργικής και παραγωγικής διαδικασίας, έχει αλλάξει τον τρόπο που γυρίζεται και κατασκευάζεται το κινηματογραφικό προϊόν και κυρίως έχει ανατρέψει τις συνθήκες πρόσληψης των κινηματογραφικών εικόνων. Οι μεγάλες εμπορικές επιτυχίες βασίζονται στην τεχνολογική επάρκεια, στις νέες τεχνολογικές εφαρμογές στην εικόνα και τον ήχο της ταινίας. Όμως ο κινηματογράφος, ως τέχνη εικόνων, πάντα θα βασίζεται στην ποιότητα της ματιάς του δημιουργού και στον τρόπο να προσεγγίζει την κοινωνία και τον πολιτισμό των ανθρώπων..

Το φεστιβάλ Θεσσαλονίκης προσπαθεί να ιχνηλατήσει αυτόν ακριβώς τον κινηματογράφο, της προσωπικής ματιάς του δημιουργού και της κοινωνικής ευαισθησίας. Οι ταινίες που επιλέγονται για το διαγωνιστικό μέρος του Φεστιβάλ είναι πρώτες και δεύτερες ταινίες, καταθέσεις νέων, κατά κανόνα, κινηματογραφιστών. Δεν φιλοδοξούμε να ανταγωνιστούμε κινηματογραφικές εκδηλώσεις στην Ευρώπη, όπως Κάννες, η Βενετία ή το Βερολίνο. Αυτό θα ήταν κάτι σαν ματαιοπονία από την πλευρά μας.

Αλλού είναι ο στόχος μας: σε μια περίοδο που το μέλλον του δημιουργικού σινεμά συσκοτίζεται ολοένα και περισσότερο, προσπαθούμε να βρούμε, να φιλοξενήσουμε και να αναδείξουμε νέες φωνές. Μεγαλύτερη σημασία έχει ανακάλυψη μιας ιδιαιτερότητας που ξεχωρίζει από την κοινοτοπία και τον κομφορμισμό, παρά η επιβεβαίωση κάποιων αναμενόμενων επιτυχιών ή η ενίσχυση των σκοπιμοτήτων της κινηματογραφικής βιομηχανίας. Άλλωστε, δεν είναι λίγοι οι δημιουργοί που, στα δέκα αυτά χρόνια, πέρασαν από την Θεσσαλονίκη, κέρδισαν την προσοχή και, στην συνέχεια, αναγνωρίστηκαν παγκόσμια.

Φέτος στο Διαγωνιστικό τμήμα επιλέχθηκαν, από ένα μεγάλο αριθμό ταινιών που είδαμε,14 ταινίες δημιουργών από όλο τον κόσμο, (Ευρώπη, Ασία, Αμερική). Συν δύο ελληνικές. Ο κεντρικός πυρήνας αυτού του τμήματος συγκροτείται, κάθε χρόνο, ανάλογα με την δημιουργική συγκυρία, τον διάχυτο προβληματισμό και το στίγμα των αναζητήσεων που αναδύονται στον παγκόσμιο κινηματογράφο. Σήμερα ένα από τα βασικά ερωτήματα που θέτει ο νέος δημιουργός στον εαυτό του ταυτίζεται με το καίριο και επείγον ερώτημα της ανθρωπότητας: ποια μπορεί να είναι η απάντηση μπροστά στην βία και την ωμότητα, στην αδικία και στην οδύνη;

Έτσι οι ταινίες του Διεθνούς Διαγωνιστικού τμήματος φέτος έχουν σχέση με τις μορφές του ρατσισμού, τους κοινωνικούς αποκλεισμούς και τις διαπροσωπικές συγκρούσεις. Κάποιες προσεγγίζουν το θέμα τους με δραματική ένταση, άλλες με χιούμορ και όλες αναδεικνύουν τις αρετές της κινηματογραφικής τους γραφής και της θεματικής τους επιλογής.

Θα πρέπει να επισημάνουμε εδώ, πως φέτος στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης έχουν σημαντική παρουσία ταινίες από τα Βαλκάνια. Οι κινηματογραφίες των γειτόνων, μετά από μια καταστροφική περίοδο, φαίνεται να αναγεννιούνται. Αναπτύσσεται ένας καίριος προβληματισμός για την χαοτική πραγματικότητα, την δυσκολία επιβίωσης, την σκληρή ιστορική μνήμη. Και εδώ πάλι, άλλοι αντιμετωπίζουν το θέμα τους με σατιρική διάθεση και άλλοι με το όπλο της αλληγορίας.

Το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης πραγματοποιείται φέτος σε μια δύσκολη συγκυρία. Νομίζουμε πως δέκα χρόνια τώρα λειτούργησε ως τόπος συνάντησης δημιουργών από όλο τον κόσμο, ένα σημείο που διαφορετικοί πολιτισμοί συναντήθηκαν και αλληλογνωρίστηκαν. Αυτή η δυνατότητα που δίνει στην ανθρώπινη πνευματική και δημιουργική επαφή, είναι η πρώτη κατάκτηση του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης

Μιχάλης ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ