ΘOΔΩPOΣ AΓΓEΛOΠOYΛOΣ
ΓIA TO ΠAPON KAI TO MEΛΛON TOY KINHMATOΓPAΦOY

(Aπό τη συζήτηση με το κοινό που έγινε την Παρασκευή 28 Nοεμβρίου στην αίθουσα Παύλος Zάννας. Θα βρείτε ολόκληρη τη συζήτηση με τις ερωτήσεις εδώ.)

TO AΦIEPΩMA ΣTHN AΓΓΛIA
Ήταν ένα αφιέρωμα που είχε σχεδιαστεί από παλιά και ήμουν πάρα πολύ ενοχλημένος από το γεγονός ότι δεν μπόρεσα να παρουσιάσω καινούριες κόπιες που ήθελα, επειδή δυστυχώς, και αυτό προς γνώση των υπευθύνων, η διαφύλαξη των νεγκατίφ δεν είναι η καλύτερη. Υπάρχουν προβλήματα. Kι αν υπάρχουν προβλήματα σε μένα, στους υπόλοιπους θα υπάρχουν διπλά. Παρόλ' αυτά, ήταν μια ιστορία καταπληκτική. Έφτασα βράδυ εκεί, είδα τον Τζεφ Άντριου που ήταν ο υπεύθυνος προγράμματος και εκείνη τη στιγμή έβγαιναν οι θεατές από την προβολή της ταινίας Τοπίο στην Ομίχλη. Για μένα το Τοπίο είναι μια αγαπημένη ταινία, μια και είναι το μοναδικό παραμύθι που κατάφερα να ψιθυρίσω στα παιδιά με ένα πολύ αισιόδοξο μήνυμα: ότι, αν θέλεις, κάνεις έτσι με το χέρι και η ομίχλη φεύγει και κάπου εκεί φαίνεται το πρώτο δέντρο της δημιουργίας. Είδα ανθρώπους συγκινημένους. Παρευρίσκονταν πολλοί Έλληνες. Είχε μεσολαβήσει, όμως κάτι. Λίγο πριν είχε γίνει κατάληψη από Έλληνες φοιτητές και Αγγλους για τους 7 που κρατούσε η αστυνομία εδώ, και μου έδωσαν αργότερα ένα χαρτί, αφού τους υποσχέθηκα ότι θα μεταφέρω το κείμενο και το βίντεο εδώ. Η αλλαγή με πρόλαβε και χαίρομαι πάρα πολύ γι' αυτό, γιατί αφέθηκαν ελεύθεροι. Η ρετροσπεκτίβα αυτή θα μεταφερθεί από το Λονδίνο. Αρχισε στις 9 Νοεμβρίου, τελειώνει τέλη Ιανουαρίου και θα μεταφερθεί σε όλη την Αγγλία. Θεωρώ το γεγονός πάρα πολύ σημαντικό όχι μόνο για τη δικιά μου επαφή με το αγγλικό κοινό, αλλά γενικότερα για την επαφή μου με το κοινό. Αυτό συμβαίνει επειδή τοποθετώ τον εαυτό μου πάντα στο πλαίσιο ενός κινηματογράφου που είναι ελληνικός με ένα άγνωστο κοινό. Αυτά έγιναν στην Αγγλία.

H EΠOMENH TAINIA, META TO ΛIBAΔI ΠOY ΔAKPYZEI
Η τριλογία τελείωσε. Εννοώ, τελείωσε η πρώτη ταινία και θα παρουσιαστεί στο Φεστιβάλ του Βερολίνου. Έχω μια περίεργη αίσθηση σε σχέση με τις ταινίες που κάνω πια. Θα ήθελα να μην τελειώνουν. Έχω μια ανάγκη, αν μπορούσα να κάνω γυρίσματα 365 μέρες το χρόνο. Ετσι, θα θα ήμουν ευτυχής. Δεν μπορώ να το κάνω και γι' αυτό έχω ένα αίσθημα στέρησης. Για μένα είναι σημαντική η ώρα του γυρίσματος. Δεν με ενδιαφέρει το αποτέλεσμα. Ό,τι και να συμβαίνει, συμβαίνει. Όμως, για μένα η ώρα του γυρίσματος είναι η πιο αγαπημένη, η πιο ιερή. Δεν ξέρω τι θα γίνει στο Βερολίνο, αυτό είναι μια άλλη ιστορία. Η δεύτερη ταινία που επρόκειτο να κάνω λεγόταν, και λέγεται ακόμα, Το Τρίτο Φτερό. Η ταινία ξεκινά από ένα μικρό ποίημα που λέει: «Mέσα στη βουή και το πλήθος μας τάραξε η σιωπή του αγγέλου. Χαμήλωσε τα φτερά ν' αγγίξει το χώμα, τη λάσπη και είπε: η μόνη ουτοπία είναι το τρίτο φτερό». Όμως, είναι μια ταινία σε 7 χώρες και 3 ηπείρους με πλήθη και ό,τι άλλο θέλετε και συνεπώς είναι πάρα πολύ δύσκολο να γυριστεί. Στο μεταξύ, σκέφτηκα μήπως μπορούσα να κινηθώ προς άλλη κατεύθυνση. Είχα ένα άλλο θέμα που αγαπούσα πάντα και που αγαπώ πολύ και που πραγματώνεται στη νεκρή ζώνη ανάμεσα στην Τουρκοκυπριακή και Ελληνοκυπριακή κοινότητα. Θα έχει πρωταγωνιστές τον Χάρβεϊ Καϊτέλ, τη Μισέλ Πφάιφερ, τον Ηλία Κοτέα, και ή τον Ντένις Χόπερ ή τον Σον Πεν. Αυτή είναι μια επόμενη σκέψη που δεν ξέρω πότε και πώς θα πραγματοποιηθεί. H τελική απόφαση για το αν θα γίνει Το τρίτο φτερό ή Η νεκρή ζώνη είναι μια απόφαση που θα εξαρτηθεί από διάφορες επαφές, δεν μπορώ να απαντήσω με βεβαιότητα για το ένα ή για το άλλο. Είναι σαφές ότι με ορισμένους από αυτούς που μιλάμε, όπως ο Χάρβεϊ ή ο Κοτέας έχουν γίνει οι επαφές στο παρελθόν για κάποια άλλη ιστορία. Ούτως ή άλλως, ο Χάρβεϊ θα ήταν έτοιμος για οτιδήποτε. Δεν υπάρχει θέμα, αλλά το αν θα γίνει το ένα ή το άλλο είναι κάτι που θα αποφασιστεί τον επόμενο καιρό.

O TPOΠOΣ TOY NA KINHMATOΓPAΦEI
Στα γυρίσματα της ταινίας Tο λιβάδι που δακρύζει, είχε έρθει ένας Άγγλος για να κάνει το ντοκτορά του και ο άνθρωπος παρακολουθούσε και έγραφε και σημείωνε. Το ντοκτορά του όταν το διάβασα έλεγε: «Δεν έχω δει τίποτα πιο ανοργάνωτο στη ζωή μου. Αυτός ο σκηνοθέτης αλλάζει γνώμη κάθε 5 λεπτά. Αλλάζει το πλάνο, τους ανθρώπους, τις σχέσεις, το διάλογο. Πώς είναι δυνατόν να γίνει παραγωγή;». Το έγραψε αυτό επειδή ο άνθρωπος αυτός έκανε διατριβή πάνω στην παραγωγή. Η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν δύο τάσεις σχετικά με αυτό. Η τάση Γκοντάρ και η τάση Χίτσκοκ. Ο ένας τα γράφει όλα και ο άλλος τα βρίσκει όλα πάνω στο γύρισμα. Βεβαίως υπάρχει κάτι πριν. Θυμόμουν ότι όσες φορές αισθανόμουν ανασφαλής, στην Αναπαράσταση, που είναι η πρώτη μου ταινία, ήταν γραμμένα όλα. Όταν όμως, έκανα το Θίασο, που η ανασφάλεια ήταν μόνο πολιτική, ξεκίνησα χωρίς σενάριο στην πραγματικότητα. Δεν υπήρχε σενάριο, υπήρχαν σημειώσεις. Τα πράγματα γεννιόντουσαν στο γύρισμα, γεννιόντουσαν στις πρόβες και άλλαζαν οι διάλογοι και οι σχέσεις. Τι μου έδωσε αυτή η ιστορία; Μια πάρα πολύ μεγάλη ικανοποίηση και χαρά ότι η στιγμή της δημιουργίας ταυτιζόταν με τη στιγμή του γυρίσματος και όχι με την προεργασία.

TO EPΓO ΣTO XPONO KAI TO KOINO
Tο κοινό στο Λονδίνο αποτελούνταν από νέους. Μόνο γι' αυτό μπορώ να πω, ότι ήταν πρώτη φορά που έβλεπαν ταινίες μου. Το ίδιο συνέβη και στο αφιέρωμα που είχε γίνει εδώ στο Φεστιβάλ το 2000: το κοινό αποτελούνταν από νέους ανθρώπους. Γι' αυτούς ήταν μια ανακάλυψη το έργο μου. Δεν ξέρω τις αντιδράσεις, αλλά ήταν μια ανάγκη ανακάλυψης ή γνωριμίας με κάτι. Ξέρω όμως κάτι άλλο που είναι πολύ σημαντικό: ότι τα πράγματα καταξιώνονται μέσα στο χρόνο. Ο χρόνος μιλάει γι' αυτά. Σκεφτόμουν την πορεία στο χρόνο ταινιών που προσωπικά έχω αγαπήσει και που μόνο ο χρόνος τα καταξίωσε, έργα όπως τον Πολίτη Κέιν μέχρι το οτιδήποτε. Αποτυχίες οικονομικές ή εμπορικές, που όμως έγραψαν την ιστορία του σινεμά. Το ερώτημα είναι -και σε αυτό μπορεί να απαντήσει κανείς όπως θέλει, όπως ο Μπουνιουέλ-: «θα ήθελα, αφού πεθάνω, να εξαφανιστούν τα πάντα από μένα, να γίνουν σκόνη» ή αυτό που ήθελε και αγωνιούσε ο Γουέλς: «Τι θα μείνει από μένα;» Είναι ένα ερώτημα που το θέτει κανείς κάποια στιγμή που έχει, ή μοιάζει να έχει ολοκληρώσει έναν κύκλο. Όπως εγώ που αυτήν τη στιγμή αισθάνομαι πιο ελεύθερος. Δεν έχω να απαντήσω σε κανέναν παρά μόνο σε φιλικές ερωτήσεις. Δεν έχω να δώσω λόγο σε κανέναν. Κάνω αυτό που ζητάει η ψυχή μου ή που έχω ανάγκη. Μιλάω όπως θα μιλούσα στον πιο αγαπημένο συνένοχο. Δεν χρειάζομαι κανένα στήριγμα και για πρώτη φορά νομίζω ότι είμαι ό,τι πιο ελεύθερο μπορεί να φανταστεί κανείς. Μπορώ να κάνω ό,τι θέλω. Aκούγεται εγωιστικό αλλά έτσι είναι.

KOITAZONTAΣ ΠPOΣ TA ΠIΣΩ
Δεν μπορώ να δω τις ταινίες μου χωρίς να δω το πίσω μέρος κάθεμιας. Το γεγονός ότι ο Θίασος έγινε μέσα στη δικτατορία, με όλους τους κινδύνους που μπορεί να φανταστεί κανείς, το ότι το Βλέμμα του Οδυσσέα έγινε σε μια σπαρασσόμενη Γιουγκοσλαβία, με κάνει να μην μπορώ να μη δω ό,τι γεννιόταν τότε και ό,τι υπήρξε από πίσω. Μπορώ να δω, όμως, και κάποια πράγματα στα οποία έχω κάνει λάθος, κάποια στα οποία δεν ήμουν αυστηρός με τον εαυτό μου και όπου, αυτό που φοβόμουν, κέρδισε μες στο χρόνο και έγινε καλύτερο από ότι νόμιζα. Δεν είμαι και δεν μπορεί να είμαι αθώος με αυτό που έχω κάνει. Άλλοτε λυπάμαι και άλλοτε χαίρομαι. Όμως, αυτό είναι η κατάθεσή μου. Αυτές οι ταινίες είναι μια κατάθεση ζωής. Είναι τώρα 38 χρόνια από τη στιγμή που άρχισα κι είπα το πρώτο «Μοτέρ!» στη ζωή μου. Είναι πολλά. Κοντεύουν τα 40.

OI TAINIEΣ AΠO TO IPAN KAI AΛΛEΣ MIKPEΣ, AΓNΩΣTEΣ MEXPI XΘEΣ KINHMATOΓPAΦIEΣ
O κινηματογράφος που έρχεται από εκείνες τις χώρες κουβαλά μερικές αλήθειες. Εμείς νομίζουμε ότι κάνοντας κινηματογράφο μέσα σε μια όχι μοντέρνα αλλά μοντερνίζουσα διάθεση ή ανακατεύοντας τα είδη, μπορούμε να παράγουμε κάτι που μπορεί να το αισθανθεί ως πρωταρχική αλήθεια και ο άλλος. Δεν είναι έτσι. Ό,τι έρχεται από εκείνες τις χώρες, έχει σχέση με τη γη και με αλήθειες που είναι αλήθειες απλών ανθρώπων. Εμείς έχουμε ξεχάσει τι σημαίνει απλότητα και θυμίζω τον Σεφέρη: «Θα ήθελα να μιλήσω απλά, να μου δοθεί αυτή η χάρη γιατί φορτώσαμε με μαλάματα το πρόσωπό μας ή το πρόσωπο της τέχνης μας έχει χαθεί». Αυτό είναι η Ευρώπη. Δεν μιλώ για την Αμερική, γιατί μου είναι άγνωστη. Από παράδοση δεν βλέπω αμερικάνικες ταινίες. Γι' αυτό λοιπόν εντυπωσιάζουν. Αυτή η αλήθεια που κουβαλάνε αυτές οι ταινίες και μια ποίηση που γεννιέται από το τίποτα σχεδόν. Από ένα άλογο που καλπάζει ή άλογα που καλπάζουν και προσπαθούν να πείσουν μια γυναίκα να μην κάνει ποδήλατο ή οτιδήποτε. Τόσο απλό όσο αυτό.

(επόμενη σελίδα)