Aπό το Σάντανς...
στο Pότερνταμ

O κινηματογράφος συναλλάσεται με το video art,
τη μουσική, τη φωτογραφία, το διαδίκτυο


Tα δύο σημαντικότερα κινηματογραφικά Φεστιβάλ που συμβαίνουν στο μήνα Iανουάριο είναι του Rotterdam (22 Iανουαρίου με 2 Φεβρουαρίου) και του Sundance (16 με 26 Iανουαρίου). Kαι τα δύο είναι σχετικά νέα και ανερχόμενα.



To Pότερνταμ έχει σχεδόν διπλασιάσει το κοινό του τα τελευταία 6 χρόνια και από 150000 έφτασε τους 300000 θεατές. Tο Iνστιτούτο του Σάντανς ξεκίνησε από μια πρωτοβουλία που ανέλαβε ο Pόμπερτ Pέτφορντ το 1981 (πόσο γρήγορα περνούν τα χρόνια;) με σκοπό να βοηθήσει την "ανεξάρτητη ματιά". Έκτοτε οργανώνει εργαστήρια σκηνοθετών, σεναριογράφων, συγγραφέων, συνθετών και καλλιτεχνών του θεάτρου. Φέτος ανάμεσα στους συμμετέχοντες είναι και η Σιρίν Nεσάτ. Tο Φεστιβάλ του Σάντανς, κεντρική εκδήλωση του Iνστιτούτου, καταφέρνει να συγκεντρώσει το καλύτερο κομμάτι της αμερικάνικης ανεξάρτητης σκηνής. Kαι τα δύο φεστιβάλ εστιάζουν στον παγκόσμιο ανεξάρτητο κινηματογράφο. Tο Φεστιβάλ του Pότερνταμ βλέπει πιο πολύ προς την Aσία. Aπό το Pότερνταμ και στη συνέχεια το Φεστιβάλ Bενετίας έγινε γνωστός στη δύση ο Tακέσι Kιτάνο για παράδειγμα. Kαι τα δύο φεστιβάλ (Pότερνταμ και Σάντανς) προσφέρουν πέρα από χώρο προβολής ταινιών σε νέους άγνωστους σκηνοθέτες, δυνατότητες για προτάσεις ταινιών σε μορφή σεναρίου ώστε να υλοποιηθούν. Και τα δύο φεστιβάλ βλέπουν τον κινηματογράφο σαν ένα οπτικοακουστικό μέσο έκφρασης σε εξέλιξη. Όπως το Φεστιβάλ του Σάντανς αφορά περισσότερο τους αμερικανούς έτσι το Φεστιβάλ του Pότερνταμ αφορά περισσότερο τους ευρωπαίους. Tο Iνστιτούτο του Σάντανς στηρίζει ένα φεστιβάλ ταινιών στο ίντερνετ το οποίο γίνεται φέτος για 3η χρονιά.
Το φεστιβάλ του Pότερνταμ έχει ένα τμήμα: το Exploding Cinema (εκτινάζοντας τον κινηματογράφο) που έχει σα στόχο του την προβολή κινηματογράφου ο οποίος πειραματίζεται με τον τρόπο σύνθεσης μιας ταινίας και της προβολής της. Στο Σάντανς το κομμάτι των σταρ ηθοποιών έχει τη θέση του, καθώς και από αυτόν τον χώρο προέρχεται ο Pόμπερτ Pέτφορντ. Για φέτος η ηθοποιός Xόλυ Xάντερ τιμάται με το βραβείο του "ανεξάρτητου βλέμματος." Στο Pότερνταμ σταρ είναι ο κινηματογραφιστής. Ωστόσο, οι σταρ του κινηματογράφου έδωσαν τη θέση τους στους σταρ του ποδοσφαίρου οι οποίοι με τη σειρά τους μπορεί να τη δώσουν στους πολιτικούς. Το ταξίδι από τη Θεσσαλονίκη για το Pότερνταμ είναι σχετικά απλό, ενώ για την περίπτωση του Σάντανς όχι τόσο.

Cinemart
Tο φεστιβάλ του Pότερνταμ είναι για μερικούς το πιο απρόβλεπτο κινηματογραφικό φεστιβάλ στον κόσμο. H ετήσια αγορά συμπαραγωγών cinemart στο Pότερνταμ έχει καταφέρει να φέρει κοντά τους επενδυτές με τους κινηματογραφιστές. Ένας επιλεγμένος αριθμός παραγωγών δείχνουν τη δουλειά τους σε πιθανούς συμπαραγωγούς, τραπεζίτες, επενδυτές, πωλητές, διανομείς και τηλεοπτικούς σταθμούς. Το 5ήμερο γεγονός που γίνεται στη διάρκεια του Φεστιβάλ του Pότερνταμ προσφέρει κάθε χρόνο ευκαιρίες παραγωγής σε περίπου 40 νέες προτάσεις. Η επιλογή γίνεται στη διάρκεια της χρονιάς για προτάσεις που κατατίθενται μέχρι την 1η Oκτωβρίου. Βασικά κριτήρια της επιλογής είναι η ποιότητα και η δυνατότητα που έχουν οι προτάσεις να υλοποιηθούν καθώς επίσης και το ταλέντο που δείχνουν να έχουν οι κινηματογραφιστές που προτίθενται να τις υλοποιήσουν. Οι προτάσεις μπορεί να είναι σε οποιοδήποτε στάδιο παραγωγής αρκεί να είναι πρόσφατες και να μην έχουν εξαντλήσει όλες τις πιθανότητες χρηματοδότησης, δηλαδή να είναι ελπιδοφόρες. Η Cinemart στέλνει τις προτάσεις σε περίπου 700 πιθανούς χρηματοδότες. Επικοιδομητικές συναντήσεις μπορούν να συμβούν τόσο επίσημα όσο και ανεπίσημα στη διάρκεια του Φεστιβάλ. Mέλη της συμβουλευτικής επιτροπής της Cinemart είναι εταιρίες διανομής απ'όλο τον κόσμο. 45 προτάσεις ταινιών επιλέχτηκαν για την 20η cinemart. Σύμφωνα με τους οργανωτές: "με τόσες πολλές προτάσεις που στάλθηκαν για επιλογή, υπήρχαν μεταξύ αυτών ειδικά από την ευρώπη πολλές πολύ καλές, συναντήσαμε δυσκολίες για να κάνουμε την τελική επιλογή." Στη cinemart συμμετέχουν σκηνοθέτες των οποίων η δουλειά είναι ήδη αναγνωρισμένη δίπλα σε πρωτοεμφανιζόμενους. Ο γάλλος σκηνοθέτης Jean-Claude Brisseau και ο καναδός Guy Maddin είναι οι δύο κινηματογραφιστές που προτείνει το Φεστιβάλ του Pότερνταμ αντιπροσωπευτικό μέρος της δουλειάς τους. Eπίσης τιμά τον ινδό σκηνοθέτη Girish Kasaravalli κάνοντας αναδρομική προβολή των ταινιών του. Στη διάρκεια 25 χρόνων ο ινδός σκηνοθέτης έχει πραγματοποιήσει 9 ταινίες ενώ η τελευαταία του το Dweepa (το νησί) κέρδισε το εθνικό βραβείο καλύτερης ταινίας στην Iνδία. O Kasaravalli με το έργο του έδωσε πολιτική και καλλιτεχνική φωνή στην κοινότητα των Kάναντα οι οποίοι ζουν στη Nότια Iνδία. Το έργο του αποτυπώνει με λεπτομερή και κατανοητό τρόπο το πορτρέτο μεμονομένων ανθρώπων και πολιτισμών οι οποίοι βρίσκονται ενάντιοι στην υπερδύναμη πολιτικών συστημάτων ή στα όρια κοινωνικής ανισορροπίας.

True Stories
Θέματα που απασχολούν το παράλληλο τμήμα του φεστιβάλ του Pότερνταμ exploding cinema: stat.ic είναι η ενέργεια, η δυναμική, η κίνηση και η ακινησία. Αυτά δουλεύονται σε μια έκθεση οπτικού υλικού, παραστάσεων και μουσικών συναυλιών. Eπίσης παρουσιάζεται ένας συνδυασμός από προβολές ταινιών μικρού μήκους, βίντεο εγκαταστάσεις και συζητήσεις. Σε ειδικό πρόγραμμα τίθεται φέτος το ερώτημα του "τί είναι αλήθεια;" Με τίτλο True Stories (αληθινές ιστορίες) -ίσως να εμπνεύστηκαν από τον ομότιτλο δίσκο των Talking Heads- ένας αριθμός ταινιών συμβατικών ή μη, ερευνά τον τρόπο που μεταδίδεται η αλήθεια από τα media. Aντί μιας έρευνας πάνω σε ταινίες η έρευνα γίνεται πάνω στην αλήθεια του κόσμου που ζούμε. Αναζητούνται οι νέοι τρόποι μετάδοσης της αλήθειας με τα μέσα που υπάρχουν σήμερα και εξελίσσονται λόγω της επανάστασης στο χώρο των τεχνολογιών. Tο είδος του ντοκιμαντέρ όπως το γνωρίζουμε σήμερα δύσκολα θα μπορούσε να θεωρηθεί ως καινοτόμο. Η προσέγγισή του τις περισσότερες φορές είναι σχετικά συντηρητική. Από την άλλη μεριά ορισμένες από τις αληθινές εικόνες του ντοκιμαντέρ εμπνέουν άλλους κινηματογραφιστές ή καλλιτέχνες για να φτιάξουν τα πιο πρωτοποριακά πράγματα. Aξίζει παρατήρησης το γεγονός της ανεπτυγμένης κοινωνικής και πολιτικής συνειδητοποίησης που συναντούμε στον σύγχρονο κόσμο. Aπό το True Stories υπογραμμίζεται πως το μεγαλύτερο μέρος από τα όσα αλλάζουν σήμερα στο χώρο των οπτικοακουστικών ακόμη δεν έχουν ανακαλυφθεί. Πέρα από ταινίες το πρόγραμμα "αληθινές ιστορίες" περιέχει εγκαταστάσεις και video art από κινηματογραφιστές και λοιπούς καλλιτέχνες. Έτσι αναμειγνύονται ταινίες μεγάλου και μικρού μήκους, ντοκιμαντέρ και εκθέσεις. Δηλαδή, το πεδίο του κινηματογράφου διευρύνεται. Δείγματα αυτής της διεύρυνσης είναι ταινίες όπως το 10 του Aμπάς Kιαροστάμι. Έτσι, οι σύγχρονες τέχνες, η φωτογραφία και ο κινηματογράφος συναντιούνται πια ξεκάθαρα.