Alfredo Guevara
O
Aλφρέντο Γκεβάρα είναι σήμερα πρόεδρος του Φεστιβάλ της Aβάνας
και αυτός που το ξεκίνησε πριν από 25 χρόνια: «Για μένα αυτό
το φεστιβάλ γεννήθηκε πριν το 1977, στο Βινιαμάρ της Χιλής.
Eκεί εμφανίστηκε η ιδέα του να ενωθούμε μ’ έναν τρόπο τακτό,
κινηματογραφιστές τότε νέοι της Λατινικής Αμερικής. Αυτή η
γενιά συνέχισε, ώσπου μια μέρα ήταν πολύ δύσκολο να συγκεντρώνεται
σε άλλες χώρες και αυτό ξεπεράστηκε κάπως όταν ιδρύσαμε τότε
το Φεστιβάλ της Αβάνας, το οποίο διατηρείται για 25 χρόνια.
Διακόπηκε για 10 χρόνια, γιατί δεν ζούσα τότε στην Κούβα αλλά
ζούσα στο Παρίσι. Αλλά εδώ και ήδη 13 χρόνια επέστρεψα και
το διευθύνω.
Το φεστιβάλ αυτό είναι στην καρδιά μου.»
Tί σημαίνει για σας
το Φεστιβάλ της Aβάνας και ποια εντύπωση σας άφησε η 25η εκδοχή
του;
Το φεστιβάλ είναι για μένα πάνω απ’ όλα ένα γεγονός που πρέπει
να δατηρήσει πολύ αγνό, πολύ διάφανο το λατινοαμερικάνικο χαρακτήρα
του, όχι τον κουβανικό. Αντανακλάει βέβαια τις αξίες του κουβανικού
κινηματογράφου ή του κράτους, που ήταν ικανό να διατηρήσει το φεστιβάλ
για 25 χρόνια. Αλλά το πιο σημαντικό στοιχείο του φεστιβάλ είναι
ότι, από χρόνο σε χρόνο, μετατρέπεται σε προνομιακή ευκαιρία για
συνάντηση, επικοινωνία, στοχασμό και σχεδιασμό για το μέλλον, για
το μεγαλύτερο μέρος του λατινοαμερικάνικου κινηματογράφου. Όταν
λέω «το μεγαλύτερο μέρος» εννοώ ότι πρακτικά ο κινηματογραφιστής
που δεν κινηματογραφεί αυτήν την περίοδο, γιατί αν κινηματογραφούσε
θα ήταν πολύ δύσκολο, συμμετέχει στο φεστιβάλ.
Αυτό είδα στο φετινό φεστιβάλ αλλά το έχω δει και στα προηγούμενα
χρόνια. Είναι ένα φεστιβάλ όπου προβάλλεται το έργο του λατινοαμερικάνικου
σινεμά που έγινε τους τελευταίους μήνες, αλλά επίσης είναι ένα
φόρουμ συζήτησης, σκέψης κι αντιπαραθέσεων. Είναι σαν μια προφητεία
αυτού που πρόκειται να γίνει η Λατινική Αμερική. Όχι ομοιόμορφη,
πολύ πολύ διαφοροποιημένη, τόσο διαφορετική όσο είναι τώρα και
κάθε φορά ακόμη περισσότερο διαφορετική. Αλλά επίσης έχουμε τόσα
πράγματα κοινά εμείς οι Λατινοαμερικάνοι, που θα ήταν ανακριβές
να πω ότι είμαστε σαν ένα έθνος άλλά σίγουρα ένα σύνολο λαών πολύ
αδελφοποιημένων.
Ποιο είναι το στίγμα του σύγχρονου λατινοαμερικάνικου κινηματογράφου;
Δεν είναι εύκολο οι ταινίες των χωρών, που αποκαλούνται του Tρίτου
κόσμου (εγώ πιστεύω ότι είναι του Πρώτου κόσμου, όπως όλες), να
έχουν τη διανομή που θα θέλαμε στις αίθουσες προβολών. Aλλά ο λατινοαμερικάνικος
κινηματογράφος για τον οποίο πιστεύω ότι το φεστιβάλ παίζει ένα
ρόλο, συνέχεια ανανεώνεται. Είναι ένας κινηματογράφος που ήδη αποτελείται
από διάφορες γενιές κινηματογραφιστών. Κι αυτό το φεστιβάλ, το
25ο είχε την ιδιαιτερότητα να αποκαλύψει ότι πρακτικά σήμερα κυριαρχούν
οι νέοι. Πολλά έργα που έλαβε το φεστιβάλ για το διαγωνιστικό ήταν
πρωτοεμφανιζόμενων σκηνοθετών. Όπως επίσης στο διαγωνιστικό του
κινηματογραφικού σεναρίου. Συνήθως τα βραβευμένα κινηματογραφικά
σενάρια καταφέρνουν να πραγματοποιηθούν γιατί βραβεύτηκαν στο φεστιβάλ,
είναι κίνητρο για τους παραγωγούς κι επίσης για χρηματοδότες (επενδυτές),
όχι μόνο της Λατινικής Αμερικής, αλλά της Ευρώπης κ.λπ. Περιλαμβανομένων
δύο προηγούμενων φεστιβάλ κάναμε προβολές λατινοαμερικάνικων ταινιών
που έγιναν βασισμενες σε βραβευμένα σενάρια. Πραγματικά το πιο
σημαντικό για μένα στο 25ο Φεστιβάλ, σαν βαρόμετρο της τωρινής
κατάσταστασης του λατινοαμερικάνικου κινηματογράφου, ήταν να αισθανθούμε
την ανάδυση μιας νέας γενιάς κινηματογραφιστών και επιπλέον, όχι
μόνο νέων αλλά και με ποιότητα στα έργα τους.
Kατά πόσο βοηθάει το φεστιβάλ την πώληση κουβανικών και άλλων λατινοαμερικάνικων
ταινιών στον υπόλοιπο κόσμο;
Το φεστιβάλ δεν είναι τόσο ισχυρό οικονομικά αλλά εμείς προσπαθούμε
να έρχονται παραγωγοί, να έρχονται οργανισμοί επίσης, που να μπορούν
να επενδύσουν στην κινηματογραφική παραγωγή και γι’ αυτό το φεστιβάλ
γίνεται ένας χώρος επαφής. Aυτόν το χρόνο κάναμε μιά μικρή αγορά
του λατινοαμερικάνικου κινηματογράφου, που εμείς ιδρύσαμε επίσης
αλλά που για κάποιον καιρό την είχαμε εγκαταλείψει.
Αυτή η μικρή αγορά στο 25ο Φεστιβάλ είναι ένα πρώτο δείγμα, γιατί
στο επόμενο φεστιβάλ, στο 26ο, θα οργανώσουμε μια αγορά που θέλουμε
να την κάνουμε πιο δυνατή και πιστεύουμε ότι θα έχουμε υποστήριξη
και χρηματοδότηση, ώστε η αγορά του νέου λατινοαμερικάνικου κινηματογράφου,
που εμείς ονομάζουμε MECLA, να έχει ένα ειδικό βάρος πολύ μεγάλο
στο επόμενο φεστιβάλ. Αυτό σημαίνει να φέρουμε παραγωγούς. Tο λατινοαμερικάνικο
σινεμά δεν γίνεται μόνο από παραγωγούς, χρηματοδότες αλλά και από
τη βοήθεια που δίνουν κάποια κράτη, όπως επίσης και κάποιοι πολιτιστικοί
οργανισμοί, ιδρύματα, οι τηλεοράσεις που έχουν τμήματα κινηματογραφικής
παραγωγής κ.λπ.
Ποια προοπτική του λατινοαμερικάνικου κινηματογράφου βλέπετε στην
παγκόσμια αγορά;
Όπως ξέρετε, στις Η.Π.Α. υπάρχουν 40 εκατομμύρια ισπανόφωνοι και
αναφέρομαι στους μεξικανοαμερικάνους, στους λατινοαμερικάνους κατοίκους
των Η.Π.Α., στους πορτορικάνους που έχουν αμερικάνικο διαβατήριο,
που είναι ένας πολιτισμός από μόνοι τους. Yπάρχει όμως κι άλλο
ένα στοιχείο πολύ σημαντικό που είναι η εξάπλωση της γλώσσας των
ισπανικών στους αγγλόφωνους πληθυσμούς των Η.Π.Α. Στην Ευρώπη επίσης
η διεθνής ισπανική τηλεόραση προβάλει κάθε εβδομάδα λατινοαμερικάνικες
ταινίες. Το αξίζει αυτός ο κινηματογράφος. Kαι εγώ είμαι πάρα πολύ
αισιόδοξος.
Ποια είναι τα στοιχεία ενός σύντομου απολογισμού από τη φετινή
χρονιά; Iδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το πολυάριθμο κοινό στις αίθουσες.
Ακόμη δεν ξέρουμε ακριβώς το μέγεθος του κοινού αλλά καμιά χρονιά
δεν είχαμε λιγότερους από 500.000 θεατές. Η Αβάνα, όπου γίνεται
το φεστιβάλ, έχει 2.200.000 κατοίκους. Και μόνο στην περιοχή της
Αβάνας, ποτέ δεν είχαμε λιγότερο από 500.000 θεατές και υπήρξε
φεστιβάλ, το 23ο, που είχε περισσότερους από 600.000 θεατές. Δεν
μπορώ ακόμη να δώσω νούμερα, αλλά σύμφωνα με αυτό που είδαμε στους
κινηματογράφους ήταν περισσότεροι από 500.000 θεατές. Κι επιπλέον
δεν είναι μόνο οι είσοδοι στις αίθουσες αλλά παθιασμένοι θεατές.
Δεν ξέρω ποιο μυστήριο –δεν έχω μια λογική εξήγηση– κάνει το κουβανικό
κοινό τόσο φανατικό με τον κινηματογράφο και με το να θέλει να
βλέπει ταινίες στη μεγάλη οθόνη. Γιατί το πάθος για τον κινηματογράφο
μπορεί να είναι παγκόσμιο, αλλά ένα μεγάλο μέρος του κοινού βλέπει
ταινίες κυρίως στη μικρή οθόνη, στο σπίτι του. Αλλά υπάρχει ακόμη
κάτι για το κουβανικό κοινό που κάνει το σινεμά ευκαιρία για κοινωνική
συνεύρεση: όχι μόνο να δούμε μια ταινία αλλά και να δούμε ο ένας
τον άλλον, να ανταλλάξουμε εντυπώσεις.
Είναι ένα κοινό που εκφράζει τα συναισθήματά του και δεν συμβιβάζεται
με το να βλέπει μόνο αλλά θέλει να το ζει και να εξωτερικεύει αυτό
που του μεταδίδει η ταινία. Ξεκαρδίζεται στα γέλια όταν βλέπει
κωμωδίες, κλαίει, υποφέρει σε άλλες περιπτώσεις. Εμένα με συγκινεί
πολύ το κοινό μας. Διότι δεν πιστεύω ότι είναι δυνατό να υπάρχει
παντού μια αντίδραση αυτού του χαρακτήρα. Βέβαια το μελετάω και
από ψυχολογική άποψη. Σκέφτομαι ότι, από τη μια το λατινικό στοιχείο
και από την άλλη το τροπικό κλίμα, παίζουν το ρόλο τους.
Ποιος είναι κατά τη γνώμη σας ο πολιτικός ρόλος ενός Φεστιβάλ;
Πιστεύω η τέχνη λειτουργεί πολιτικά με ακούσιο τρόπο. Όσοι έχουμε
συνείδηση αυτού φυσικά το κάνουμε ηθελημένα, Πιστεύω ότι εμείς
έχουμε την ευθύνη να δώσουμε κατ’ αρχάς στο κοινό της Αβάνας μια
γιορτή πολιτισμού, πνεύματος και –επίσης– διασκέδασης. Μια φορά
το χρόνο είμαστε οι ιδιοκτήτες της πόλης της Αβάνας.
