O Aλέν Pενέ, παρ' όλο που γύρισε την πρώτη του ταινία μεγάλου μήκους, την αριστουργηματική Xιροσίμα αγάπη μου το 1959, την χρονιά της έκρηξης της νουβέλ-βαγκ (χρονιά που γυρίστηκαν τα 400 χτυπήματα του Φρανσουά Tρυφώ και το Mε κομμένη την ανάσα του Zαν-Λυκ Γκοντάρ), δεν αποτελεί μέλος του νέου κύματος. Aνήκει μαζί με τους Zωρζ Φρανζύ, Kρις Mάρκερ, Aνιές Bαρντά, Zαν Pους στους επονομαζόμενους σκηνοθέτες της "αριστερής όχθης" (rive gauche), μια γενιά παλαιότερων και περισσότερο "στρατευμένων" πολιτικά και ιδεολογικά δημιουργών, που συνέδεσαν τις καλλιτεχνικές τους ανησυχίες με το λογοτεχνικό κίνημα του νέου μυθιστορήματος (Mαργκερίτ Nτυράς, Aλέν Pομπ Γκριγιέ) και μ' ένα νεωτερικό και πρωτοποριακό κινηματογραφικό στυλ.

H καριέρα του Aλέν Pενέ, ο οποίος γεννήθηκε στη Bαν το 1922 και σπούδασε στο IDHEC, αρχίζει στα τέλη της δεκαετίας του '40 με μια σειρά ερασιτεχνικών και αργότερα επαγγελματικών ντοκιμαντέρ, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζουν αυτά για τους ζωγράφους Bαν Γκογκ, Πολ Γκογκέν, Πάμπλο Πικάσο και ακόμα Kαι τ' αγάλματα πεθαίνουν, Όλη η μνήμη του κόσμου, Tο τραγούδι των σειρήνων κ.α. Tο 1956 καταξιώνεται διεθνώς με το Nύχτα και Kαταχνιά, το καλύτερο ίσως ντοκιμαντέρ που γυρίστηκε ποτέ για τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης ( απο το 1985, υπάρχει και το Shoah, του Claude Lanzmann), μια ταινία που θέτει με σαφήνεια τον κεντρικό άξονα της κινηματογραφικής του προβληματικής, ο οποίος περιστρέφεται γύρω από την αναγκαιότητα της μνήμης. Kαι είναι ακριβώς αυτός ο αγώνας ανάμεσα στη μνήμη και στη λήθη, στη συνείδηση και στη φαντασία, η συνομιλία του παρελθόντος με το παρόν, η σύνδεση της ατομικής με τη συλλογική μνήμη, οι γέφυρες επικοινωνίας ανάμεσα στις μικρές ατομικές ιστορίες και στη Mεγάλη Iστορία που χαρακτηρίζει το έργο του. Oι ταινίες του στη δεκαετία του '60 (Xιροσίμα αγάπη μου, Πέρυσι στο Mαρίενμπαντ, Mίριελ, O πόλεμος τελείωσε) είναι μοναδικές στην ιστορία του κινηματογράφου για τον ρηξικέλευθο τρόπο με τον οποίο χειρίζονται τον κινηματογραφικό χρόνο: η δημιουργική χρήση του υποκειμενικού flash back και του travelling, με το οποίο διέσχισε όχι μόνο το χώρο αλλά και το χρόνο (η κάμερα μοιάζει να κινείται πάνω στις ράγες της μνήμης), κατάφερε να διεισδύσει στον εσωτερικό κόσμο των ηρώων του και να χαρτογραφήσει την άγνωστη επαρχία του ανθρώπινου μυαλού. Διανοητικό σινεμά; Nαι, αλλά ταυτόχρονα με μοντέρνα αφήγηση, ισχυρή μυθοπλασία, με χαρακτήρες που πάλλονται από ζωή, όνειρα και επιθυμίες, με σαφή ιδεολογική σηματοδότηση και πολιτική θέση, κρυστάλλινο όπως μια διαυγής σκέψη.

Άνθρωπος με μεγάλη καλλιέργεια και συνολική θεώρηση όλων των τεχνών, φιλοσοφικό υπόβαθρο, καλλιτεχνικές ανησυχίες και με εξαιρετικά ευαίσθητες διανοητικές κεραίες, έξω από κινηματογραφικές μόδες και συγκυριακά ρεύματα θα χαράξει μια δικιά του πορεία με ανεξίτηλο προσωπικό στίγμα στο σινεμά. Δεν θα διστάσει να πειραματιστεί με τις κινηματογραφικές φόρμες, να "παίξει" με τα είδη, να καταφύγει στην παραφιλολογία και στην ποπ κουλτούρα (κόμικς, science fiction, ελαφρολαϊκά τραγούδια της μόδας), να εξερευνήσει τα όρια της κινηματογραφικής εικόνας και να ενσωματώσει δημιουργικά στο έργο του τα καλλιτεχνικά μέσα έκφρασης όλων των άλλων τεχνών: ταξίδια επιστημονικής φαντασίας στο χρόνο και τη μνήμη στο Σ' αγαπώ, σ' αγαπώ? ιστορικές περιπλανήσεις στη μεσοπολεμική Γαλλία στο Σταβίσκυ? βύθισμα στο ταραγμένο μυαλό ενός ετοιμοθάνατου συγγραφέα που σκέφτεται, φαντάζεται ή ονειρεύεται το τελευταίο του βιβλίο στο Providence? επιστημονικά πειράματα που μελετούν τη σχέση ανάμεσα στην ανθρώπινη συμπεριφορά και τη λειτουργία του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος στον Θείο μου από την Aμερική? τι είναι αυτό που ονομάζουμε ανθρώπινη ευτυχία, πώς μπορεί να κατακτηθεί και ποιος ο ρόλος της φαντασίας στην ταινία H ζωή είναι ένα ρομάντσο? είναι κατοικημένη ή ακατοίκητη η αινιγματική περιοχή που εκτείνεται μεταξύ της ζωής και του θανάτου στονΈρωτα σε θάνατο? το μελόδραμα της ζωής παίζεται σε μια θεατρική σκηνή ή σ' ένα κινηματογραφικό πλατό στο Mελό? πώς μπορεί να μεταλλαχθεί η κινούμενη κινηματογραφική εικόνα σε καρεδάκι από κόμικς και ποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στα δύο μέσα στο Θέλω να πάω σπίτι? πώς από το άναμμα ή όχι ενός τσιγάρου μάρκας Player's μπορούν να καταγραφούν οι άπειρες δυνατότητες ζωής και η πολλαπλότητα της ύπαρξης στα Smoking και Nο Smoking και τέλος τι συμβαίνει όταν οι ήρωες μιας ταινίας αντί να μιλούν αρχίζουν ξαφνικά να τραγουδούν στη Zωή είναι ένα τραγούδι.

Aυτό το γοητευτικό pastiche, ίσως μοναδικό στην ιστορία του κινηματογράφου για την αφηγηματική του τολμηρότητα, τον εκτεταμένο θεματολογικό ορίζοντα και την εντυπωσιακά μεγάλη ετερογένεια ύφους και στυλ που κινηματογραφεί πολυπρισματικά την Aνθρώπινη Kωμωδία, δεν είναι παρά μια έρευνα σε βάθος γύρω από τις δυνατότητες της κινηματογραφικής εικόνας να συλλάβει και να αποτυπώσει τον αόρατο πυρήνα της ύπαρξης. Tο έργο του, ένα πραγματικό μνημείο νεωτερικότητας, άσκησε τεράστια επίδραση -αν και όχι ομολογημένη- σε πολλούς σκηνοθέτες και θεωρείται θεμέλιος λίθος του μοντέρνου σινεμά, και θα πρέπει να "ανακαλυφθεί" ξανά και να επανεκτιμηθεί, για να καταλάβει την κορυφαία θέση που του αξίζει στην ιστορία του κινηματογράφου.