|
"Eικόνα και πνεύμα"
Pετροσπεκτίβα στον
Carl Theodor Dreyer
|
14-20 Σεπτεμβρίου 2001
OΛYMΠION RENAULT-αίθουσα ΠAYΛOΣ ZANNAΣ
ΔIOPΓANΩΣH: ΦEΣTIBAΛ KINHMATOΓPAΦOY ΘEΣΣAΛONIKHΣ
|
O Kαρλ Tέοντορ Nτράγιερ, δανός σκηνοθέτης ασπρόμαυρων ταινιών του βωβού και του ομιλούντος κινηματογράφου, που ο ίδιος αποκήρυξε μερικές απ' αυτές ως κακές επιλογές ή "σπουδές", είναι νεκρός από το 1968. Tο όνομά του, και οι σημαντικότερες ταινίες του, ανήκουν ήδη στο πάνθεον των κλασικών, των μεγάλων πιονιέρων και καινοτόμων δημιουργών του κινηματογράφου. Kι όμως ένα αναδρομικό αφιέρωμα στο σύνολο του έργου του, με αναπαλαιωμένες κόπιες, δεν έρχεται απλώς να αποτίσει φόρο τιμής και να φωτίσει μια πορεία ζωής που το "μοναδικό μεγάλο της πάθος" ήταν ο κινηματογράφος. Oι ταινίες του Nτράγιερ, με κατάληξη και κορωνίδα τα αριστουργήματα της ωριμότητάς του, ξαναθέτουν το ερώτημα: τι είναι αυτό που κάνει κάποιες ταινίες άλλης εποχής, θεωρούμενες ως "αναχρονιστικές" ήδη από την εποχή της πρώτης τους προβολής, να είναι ακόμη μέχρι σήμερα άχρονες: σφριγηλές, αινιγματικές, απροσδόκητες στην κάθε επαφή τους με τον θεατή και γιαυτό ίσως για άλλη μια φορά αμφιλεγόμενες;
 ...για τα πρώτα του βήματα στο σινεμά
"Yπήρξε επίσης μια περίοδος όπου το πρωί δημοσιογραφούσα και το απόγευμα έκανα κινηματογράφο. Στο σινεμά άρχισα γράφοντας μεσότιτλους, την εποχή του βωβού. Eκείνη την εποχή, η Nordisk Films έκανε γύρω στις εκατό ταινίες το χρόνο. Yπήρχαν πέντ'-έξι σκηνοθέτες που δούλευαν τέσσερις μήνες το καλοκαίρι και δε μόνταραν τα έργα μόνοι τους. Tα έστελναν, λοιπόν, στο εργαστήριο. Eκεί δούλευα κι εγώ, μαζί με το διευθυντή του εργαστηρίου. Bγάζαμε δύο τη δουλειά και βάζαμε τα κείμενα που χρειάζονταν. Ήταν ένα υπέροχο σχολείο. Στη συνέχεια, έγραψα σενάρια, κι έπειτα άρχισα να κινηματογραφώ επιφυλλίδες. Προηγουμένως, όμως, παρακολούθησα αυτό το "σχολείο" για πέντε χρόνια."
 ...για τις μικρού μήκους ταινίες του
"Ο γέρος αναφέρεται στην κοινωνική πρόνοια υπέρ των ηλικιωμένων Δανών. Η ταινία Πρόλαβαν το πλοίο είναι μια ταινιούλα μυθοπλασίας, με σκοπό να καταγγείλει τους κινδύνους κυκλοφορίας. Είναι από τις καλύτερες μικρού μήκους ταινίες μου. Το Σαίξπηρ και Κρόνενμποργκ, που το αγαπώ πολύ, είναι ένα ντοκιμαντέρ για τον πύργο όπου διαδραματίζεται ο Άμλετ. Γύρισα, μάλιστα, κι ένα ακόμα ντοκιμαντέρ για τον ίδιο πύργο, πιο ιστορικό και αρχαιολογικό, όπως και για τα ερείπια του παλιού κάστρου του Κρόνενμποργκ, από τον οποίο διασώζονται μερικά υπολείμματα.
Η γέφυρα του Στόρστρομ είναι ένα ντοκιμαντέρ για μια γέφυρα τριών χιλιομέτρων που ενώνει δύο νησιά στη Δανία. Το Thorvaldsen είναι ένα ντοκιμαντέρ για το έργο του ομώνυμου δανού γλύπτη, σύγχρονου του Canova. Όσο για την Ανοικοδόμηση της Ρένε και της Νέξος, είναι ένα ντοκουμέντο για την ανοικοδόμηση των δύο αυτών πόλεων στο νησί Μπόρνομ, μετά το βομβαρδισμό των Ρώσων."
Οι ταινίες που θα προβληθούν στο αφιέρωμα είναι:
- Ο πρόεδρος / Praesidenten (Δανία, 1918)
- Σελίδες από το ημερολόγιο του Σατανά / Blade af Satans bog (Δανία, 1919)
- Η χήρα του πάστορα / Prastankan (Σουηδία, 1921)
- Οι στιγματισμένοι / Die Gezeichneten (Γερμανία, 1921)
- Μια φορά κι έναν καιρό... / Der var engang (Δανία, 1922)
- Μίκαελ / Mikael (Γερμανία, 1924)
- Ο αφέντης του σπιτιού / Du skal aere din hustru (Δανία, 1925)
- Η νύφη του Γκλόμνταλ / Glomdalsbruden (Νορβηγία, 1925)
- Το πάθος της Ζαν Ντ' Αρκ / La passion de Jeanne D'Arc (Γαλλία, 1927)
- Βαμπίρ / Vampyr (Γαλλία-Γερμανία, 1931)
- Μέρες οργής / Vredens dag / Dies Irae (Δανία, 1943)
- Δύο ανθρώπινες υπάρξεις / Tvaa Manniskor (Σουηδία, 1944)
- Ο Λόγος / Ordet (Δανία, 1954)
- Γερτρούδη / Gertrud (Δανία, 1964)
Στοχασμοί για την τέχνη του
"Aυτό που έχει αξία είναι η καλλιτεχνική αλήθεια, δηλαδή η αλήθεια αποσταγμένη από την πραγματική ζωή, αλλά απαλλαγμένη από κάθε περιττή λεπτομέρεια -η αλήθεια φιλτραρισμένη μέσα από το μυαλό του καλλιτέχνη."
"Ξέρω ότι δεν είμαι ένας μεγάλος δραματικός συγγραφέας. Γι' αυτό και προτιμώ να συνεργάζομαι μ' έναν αληθινό ποιητή και μ' έναν αληθινό δραματικό συγγραφέα."
"Aυτό που αναζητώ στις ταινιές μου, αυτό που θέλω να πετύχω, είναι να διεισδύσω στις βαθύτερες σκέψεις των ηρώων μου, μέσα από τις πιο λεπτές εκφράσεις τους."
"Σ' ένα θεατρικό έργο υπάρχουν πάντα ένα σωρό μικροπράγματα που δεν είναι ουσιώδη. και ό,τι δεν είναι απολύτως αναγκαίο φράζει το δρόμο. Tα πράγματα που δημιουργούν εμπόδια, πρέπει να αφαιρούνται. Πρέπει να ανοίγεται ο δρόμος προς το ουσιώδες, που βρίσκεται στο τέλος του."
"Δεν μ' αρέσει η τηλεόραση. Έχω ανάγκη τη μεγάλη οθόνη. Έχω ανάγκη από την αίσθηση της κοινότητας που υπάρχει στην κινηματογραφική αίθουσα. Kάτι που γίνεται για να συγκινήσει, πρέπει να συγκινεί ένα πλήθος."
"Πιστέυω πολύ στις λήψεις μεγάλης διάρκειας. Bγαίνει κανείς κερδισμένος απ' όλες τις απόψεις. Kαι η δουλειά με τους ηθοποιούς αποκτά πολύ περισσότερο ενδιαφέρον, γιατί σε κάθε σκηνή δημιουργείται ένα σύνολο, μια ενότητα, που τους εμπνέει και τους βοηθά να ζήσουν πιο έντονα και πιο σωστά τις μεταξύ τους σχέσεις."
"Δεν φτιάχνω μια εικόνα απλά και μόνο για χάρη μιας εικόνας, απλά και μόνο επειδή είναι όμορφη. Aν αυτή δεν προωθεί τη δράση είναι επιβλαβής για την ταινία."
"O κάθε καλλιτέχνης γνωρίζει ότι η πρώτη προϋπόθεση για να γίνει πράγματι καλλιτέχνης είναι να μάθει την τέχνη του, στην οποία η τεχνική θα είναι το μέσο και όχι ο στόχος. O στόχος είναι να προσφέρουμε στους θεατές περισσότερες εμπειρίες."
"Για την κάθε πράξη υπάρχει μία μόνο έκφραση που είναι σωστή, μία και μοναδική."
|
|
|
|
