Το άνθος του κακού / La fleur du mal

Σκηνοθεσία: Kλοντ Σαμπρόλ. Σενάριο: Kλοντ Σαμπρόλ, Kαρολίν Eλιασέφ, Λουίς Λ. Λάμπρικς. Φωτογραφία: Eντουάρντο Σέρα. Mοντάζ: Mονίκ Φαρδούλις. Hθοποιοί: Nαταλί Mπεΐ, Mπενουά Mαζιμέλ, Σουζάν Φλον, Mπερνάρ Λεκόκ. Διάρκεια: 104'

Mε το μπωντλερικό οξύμωρο για τίτλο, τον Χίτσκοκ να χαμογελά από την κλειδαρότρυπα και το αμαρτωλό "μεγαλείο" της μπουρζουαζίας στο στόχαστρο, ο βετεράνος Σαμπρόλ βάζει γι' άλλη μια φορά μπροστά τη μηχανή της κοινωνικής ανάλυσης και όποιον πάρει ο κυνικός σαρκασμός του.
Οι ήρωες του είναι κι εδώ, όπως συνήθως, πρόσωπα της μεγαλοαστικής τάξης με ταραγμένο παρελθόν. Στο Άνθος του Κακού, πρόκειται για την οικογένεια των Σαρπέν - Βασέρ, ευηπόλητα άτομα της επαρχίας του Μπορντό, με δεξιές πολιτικές πεποιθήσεις και λάτρεις της ετικέττας. Όμως όπως κάθε μπουρζουάδικη φαμίλια, για τον Σαμπρόλ, όλοι έχουν κρυμμένους σκελετούς στη ντουλάπα τους. Οι αποκαλύψεις θα ξεκινήσουν με την άφιξη του γιου της οικογένειας στο πατρικό σπίτι για την προετοιμασία των επερχόμενων δημοτικών εκλογών, αφού η μαμά είναι η δήμαρχος της πόλης. Ανώνυμα γράμματα τα οποία "γνωρίζουν" πως η ηλικιωμένη θεία Λυν σκότωσε τον πατέρα της (έγκλημα για το οποίο αθωώθηκε), πίσω στα 1944, καταφθάνουν στην πόρτα. Και να ήταν αυτή η μόνη αμαρτία που απειλεί με έμφραγμα το μέλλον των Σαρπέν; Στο προεκλογικό διάστημα των δύο εβδομάδων, πολλά μυστικά θα βγουν στην φόρα, πολλά προσωπεία θα πέσουν και πολλοί αθώοι θα δηλώσουν ένοχοι...
Προσφέροντας διαρκώς αινίγματα προς λύση στο θεατή και πυροδοτώντας την αίσθηση του αστυνομικού μυστηρίου, η ταινία ανατομεί και πάλι τα ήθη και τις συμπεριφορές της αστικής τάξης, βγάζοντας στην επιφάνεια την υποκρισία, τη γελοιότητα και τη διαφθορά που είναι εγγεγραμένα στο DNA της. Εκτυλίσσοντας την ιστορία του μέσα από συνεχή φλασμπάκ ανάμεσα στο σήμερα και το παρελθόν, ποτίζοντας τα πλάνα του με τη μοναδική ειρωνική του ματιά και πετυχαίνοντας υπέροχες ερμηνείες απ' όλους τους ηθοποιούς του και ιδιαίτερα από τη μυθική θεατρίνα Σουζάν Φλον στο ρόλο της θείας Λιν, ο Σαμπρόλ επιστρέφει δριμύτερος στο κινηματογραφικό σασπένς που ξέρει να χειρίζεται με απαράμιλλη μαεστρία.

Στα σύνορα του κόσμου / In this world

Σκηνοθεσία: Mάικλ Γουίντερμποτομ. Σενάριο: Tόνι Γκρισόνι. Φωτογραφία: Mαρσέλ Zισκίντ. Mοντάζ: Πίτερ Xριστέλις. Hθοποιοί: Tζαμάλ Oυντίν Tοραμπί, Eναγιατολάχ, Xινταγιατολάχ, Tζαμάου, Γουακίλ Xαν. Διάρκεια: 88'

Tους δρόμους της προσφυγιάς και της μετανάστευσης χαρτογραφεί αυτή η βραβευμένη στο Φεστιβάλ Βερολίνου ταινία: από τις έρημους της Κεντρική Ασίας οι δύο νεαροί ήρωες ταξιδεύουν προς έναν φανταστικό παράδεισο. Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ διαφορετική.
Φεβρουάριος, 2002. Πεσαβάρ, Πακιστάν. Σ' ένα από τα πολλά στρατόπεδα προσφύγων της περιοχής ζουν 53 χιλιάδες Αφγανοί. Ανάμεσα τους είναι ο 16χρονος Tζαμάλ που δουλεύει σε μια βιοτεχνία που κατασκευάζει τούβλα και ο μεγαλύτερος του ξάδελφος, ο Eναγιατολάχ, που πουλά hi -fi στην τοπική αγορά. Ένα μακρύ και παράνομο ταξίδι προς την Ευρώπη θα ξεκινήσουν οι δύο. Το κόμιστρο είναι και για τους δύο 20000 δολάρια και η μεταφορά από ξηράς. Ιράν, Κουρδιστάν, Τουρκία και από εκεί δια θαλάσσης κλεισμένοι μέσα σ' ένα κοντέινερ το ταξίδι προς το Λονδίνο. Φορτηγά, λεωφορεία, φθηνά ξενοδοχεία όπου περιμένουν το επόμενο μέσο που θα τους μεταφέρει μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα πιο κοντά στην γη του ονείρου. Ο φόβος και η αγωνία. Επιλέγοντας την φόρμα της ταινίας δρόμου ο Mάικλ Γουίντερμποτομ προσδίδει στην ταινία ένα ρεαλιστικό ύφος κάνοντας δύο καθοριστικές επιλογές: τους δύο κεντρικούς χαρακτήρες (που υποδύονται ερασιτέχνες) και το μέσο για την κινηματογράφηση (χρησιμοποιεί δηλαδή την ψηφιακή κάμερα στο χέρι). Μ' αυτή του την ταινία ο σκηνοθέτης επιστρέφει, μετά από το λαμπερό διάλειμμα του 24 Hour Party People, στην γκρίζα και εν πολλοίς αφανή πραγματικότητα: Μια βαθιά αίσθηση ανθρωπισμού διαποτίζει τις εικόνες. Επίκαιρη αναμφίβολα, η ταινία όμως διεκδικεί την προσοχή του θεατή και για ένα άλλο λόγο: καταγράφει εκ του σύνεγγυς τον απέλπιδα αγώνα του ανθρώπου για μια καλύτερη ζωή, την οδύσσεια του προς αναζήτηση ενός φιλόξενου τόπο, τον ξεριζωμό, τον χωρισμό του από φίλους και συγγενείς με σκοπό την επιβίωση.

Iστορίες της κουζίνας / Kitchen stories

Σκηνοθεσία: Mπεντ Xάμερ. Σενάριο: Mπεντ Xάμερ, Γιόργκεν Mπέργκμαρκ. Φωτογραφία: Φίλιπ Όγκαρντ. Mοντάζ: Πολ Γκένγκενμπαχ. Hθοποιοί: Γιοακίμ Kαλμάιερ, Tόμας Nόρστρομ, Mπγιόρν Φλόμπεργκ. Διάρκεια: 95' Bραβείο Fipresci στο Διεθνές Φεστιβάλ του Tρόμσο, 2003

Ποια σχέση μπορεί να έχει ο κινηματογράφος με τη μαγειρική; Ο Χίτσκοκ έλεγε ότι οι ταινίες είναι σαν τις φέτες ενός γλυκού. Κάποιοι σκηνοθέτες, όπως ο Τριφό, τον πίστεψαν και κατασκεύαζαν τις ταινίες τους ως μεγάλοι μετρ μίας εικονικής μαγειρικής. Οι ιστορίες της κουζίνας του νορβηγού Μπεντ Χάμερ είναι ένα πικρό σορμπέ. Μια ατμοσφαιρική ταινία με μουντά χρώματα και υπόγειο χιούμορ αλλά με πολύ καθαρή ματιά πάνω στο θέμα της.
Τη δεκαετία του πενήντα οι Σουηδοί έκαναν κάποιες παρατηρήσεις για τη λειτουργία της μαγειρικής στη ψυχική διάθεση των νοικοκυρών. Έτσι λοιπόν αποφάσισαν να συνεχίσουν την έρευνά τους στη Νορβηγία, αντικαθιστώντας αυτή τη φορά τις νοικοκυρές με εργένηδες που ζούσαν στην επαρχία.
Βασική προϋπόθεση της έρευνας ήταν ο παρατηρητής να μην επικοινωνεί με τον άνθρωπο που παρατηρεί και ο χώρος παρατήρησης να είναι μόνο αυτός της κουζίνας.
Έτσι λοιπόν έχουμε τον Ισαάκ, ένα απλό, αρκετά μοναχικό, καθημερινό Νορβηγό, που δεν πολυσυμπαθεί τους Σουηδούς, να γίνεται αντικείμενο παρατήρησης ενός διανοούμενου καταγραφέα μιας πραγματικότητας που υποχρεωτικά περιορίζεται στο χώρο της κουζίνας. Σ' αυτή την ιδιότυπη σχέση -σαν ένα ριάλιτι όπου η τηλεοπτική κάμερα αντικαθίσταται από τη ματιά του σκηνοθέτη- οι όροι σύντομα ανατρέπονται και ο παρατηρητής μετατρέπεται σε παρατηρούμενο. Ο Ισαάκ ανοίγει μια τρύπα στο πάτωμα του δωματίου του για να βλέπει τον παρατηρητή του ο οποίος με τη σειρά του, ανεβασμένος σε μια σκάλα, παρατηρεί τον Ισαάκ όταν αυτός βρίσκεται στην κουζίνα του.
Η τελική ανατροπή είναι η φιλική σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στους δυο α άνδρες που έρχεται σε αντίθεση με την πρώτη προϋπόθεση της έρευνας. Ο παρατηρητής απολύεται και ο Ισαάκ επιστρέφει στη θανάσιμη, πλέον, εσωστρέφεια του.
Μπορεί στην ταινία να μην βγαίνει κανένα συμπέρασμα για το πώς επιδρά η μαγειρική στους εργένηδες αλλά σίγουρα μπορεί κανείς να συμπεράνει ότι στα γλυκά, εκτός από τον κατασκευαστή χρειάζεται και κάποιος για να τα φάει.

Oι γενναίοι της Σαμοθράκης

Σκηνοθεσία: Σταμάτης Tσαρουχάς. Hθοποιοί: Δημήτρης Πιατάς, Pένος Xαραλαμπίδης, Tάσος Παλαντζίδης.

Mια κωμωδία καταστάσεων που εστιάζει σε μια ομάδα χαρακτήρων που βιώνουν ένα δύσκολο απ' όλες τις πλευρές καλοκαίρι.
Καλοκαίρι, 1974. Η στρατιωτική δικτατορία, μετά από μια επταετία, πνέει τα λοίσθια, η κατάρρευσή της είναι προ των πυλών. Ο τουρκικός στρατός εισβάλει στην Κύπρο, με πρόφαση το χουντικό πραξικόπημα που ανέτρεψε τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο. Η επίθεση θέτει σε κίνδυνο την υπόσταση της νήσου και οι ευθύνες της Ελλάδας ως προστάτιδας δύναμης είναι μεγάλες. Η πολεμική ατμόσφαιρα δίνει τον τόνο και Ελλάδα -Τουρκία βρίσκεται ένα βήμα πριν τον πόλεμο. Έτσι η κατάρρευση του καθεστώτος συμπίπτει με την γενική επιστράτευση που έχει κηρυχθεί.
Η αφήγηση εστιάζει σε μια ομάδα στρατιωτών που υπηρετούν εκείνη την εποχή την θητεία τους στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Ανήκουν όλοι σ' ένα λόχο ενός τάγματος "ανεπιθύμητων" (για το τότε καθεστώς). Η κήρυξη της επιστράτευσης και η διάχυτη πολεμική ατμόσφαιρα έχει τις επιπτώσεις και σ' αυτούς: διατάσσονται να πάνε στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης όπου επιβιβάζονται σ' ένα πλοίο με προορισμό της Κύπρο. Στέλνονται εκεί ως ενισχύσεις για να μετέχουν των μαχών. Όμως μια ξαφνική αλλαγή στα σχέδια θα αλλάξει τον προορισμό: από την Κύπρο θα βρεθούν στη Σαμοθράκη και θα παραμείνουν εκεί. Καθώς η κατάσταση σιγά-σιγά ομαλοποιείται, ο πόλεμος απομακρύνεται και νέοι κίνδυνοι εμφανίζονται στον ορίζοντα: ο έρωτας.
Ένας 19χρόνος στρατιώτης, οι συνάδελφοι του, ο διοικητής, ο μοίραρχος, ένας καλόγερος, ο δήμαρχος: μια ομάδα προσώπων τίθενται εν τω μέσω συγκλονιστικών και αναπάντεχων συμβάντων. Η Ελλάδα αλλάζει και μαζί της αλλάζουν όλα.

Goodbye Lenin!

Σκηνοθεσία: Bόλφγκανγκ Mπέκερ. Σενάριο: Bόλφγκανγκ Mπέκερ, Mπέρντ Λίχτενμπεργκ. Φωτογραφία: Mάρτιν Kούκουλα. Mοντάζ: Πίτερ P. Άνταμ. Hθοποιοί: Nτάνιελ Mπρούλ, Kατρίν Σας, Tσουλπάν Kαμάτοβα. Διάρκεια: 121'

Yπάρχει "γερμανική κωμωδία"; Ναι, όσο υπάρχει και γιαπωνέζικο φιλμ νουάρ θα απαντούσαν κάποιοι ειρωνικά, πριν την αποκάλυψη του φετινού φεστιβάλ του Βερολίνου? το έξυπνο και αστείο οικογενειακό δράμα του Βόλφγκανγκ Μπέκερ (συνεργάτης και συνιδρυτής μαζί με τον Τομ Τίκβερ της εταιρίας X - Filmen) για την αναταραχή που έφερε στην καθημερινότητα των Ανατολικογερμανών η πτώση του Τείχους. Το αναπάντεχο όμως "success story" της ταινίας διεθνώς (βραβείο καλύτερης ευρωπαϊκής ταινίας στη "Berlinale", οκτώ βραβεία της Γερμανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, περισσότερα από 40 εκατομμύρια δολάρια στο γερμανικό box office, παγκόσμια διανομή από την Warner Bros) απέδειξε πως χιούμορ και πολιτική σάτιρα μπορούν να συνυπάρξουν happy together, σε μια γερμανική low budget παραγωγή, από ένα "άγνωστο" σκηνοθέτη με βαθιά ανθρωποκεντρική ματιά.
1989, Ανατολικό Βερολίνο, λίγες μέρες πριν την πτώση του Τείχους. Η μητέρα του Άλεξ, δασκάλα στο επάγγελμα και αφοσιωμένη κομουνίστρια, παθαίνει καρδιακή προσβολή βλέποντας το γιο της να συλλαμβάνεται σε αντικαθεστωτική πορεία, και πέφτει σε κώμα. Ένα θαύμα την επαναφέρει στη ζωή οκτώ μήνες μετά, όταν η Ιστορία έχει γυρίσει σελίδα και ένας νέος κόσμος - με έμβλημα την Coca Cola, τα Burger King και τα hi tech αυτοκίνητα - έχει σημάνει τον θρίαμβο του καπιταλισμού. Γνωρίζοντας πως τα κοσμοϊστορικά νέα μπορεί να προκαλέσουν ανεπανόρθωτο σοκ στη μητέρα του, ο Άλεξ σκαρφίζεται μια επικών διαστάσεων παραγωγή: να αναπλάσει στα 79 τ.μ του σπιτιού τους μια χώρα που δεν υπάρχει πια, ώστε η μητέρα του να μην αντιληφθεί τις πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές που έχουν συντελεστεί. Οι τραγελαφικές καταστάσεις που αναδύονται από τους διαρκείς αυτοσχεδιασμούς του νεαρού ήρωα στην προσπάθεια να κρατήσει ακίνητο το χρόνο ενώ γύρω όλα αλλάζουν θέτουν σε κίνηση τον κωμικό μοχλό της ιστορίας.
Βασισμένο σε ένα εφευρετικό σενάριο, το οποίο αποτυπώνει με πιστότητα το πνεύμα της ανατολικογερμανικής κουλτούρας (ο σκηνοθέτης έκανε εκτεταμένες έρευνες και συνεντεύξεις με νεαρούς ανατολικογερμανούς που είχαν την ηλικία του ήρωα όταν έπεσε το Τείχος) και στις εξαιρετικές ερμηνείες των πρωταγωνιστών του, ντυμένο με το γλυκά μελαγχολικό σάουντρακ του Γάλλου Γιαν Τίερσεν (Αμελί) και μακριά από κάθε είδους δογματικές ιδεολογικές τοποθετήσεις περί πολιτικής, το Αντίο, Λένιν δεν είναι ένα παρωχημένο μάθημα ιστορίας για την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού. Η καρδιά του χτυπάει στις μικρές ανθρώπινες στιγμές, στη δύναμη της αγάπης και στις όμορφες ψευδαισθήσεις που γλυκαίνουν τη ζωή μας. Στα όμορφα ψέματα που πολλές φορές είναι προτιμότερα από την αλήθεια που καταστρέφει.