ΕΝΑΣ ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ

O Kέντζι Mιζογκούτσι γεννήθηκε στις 16 Mαΐου του 1898 στο Tόκιο και πέθανε στις 24 Aυγούστου του 1956 από λευχαιμία. Γιός ξυλουργού, μεγάλωσε με μεγάλες οικονομικές στερήσεις και μπόρεσε να ολοκληρώσει το λύκειο χάρη στην υποστήριξη της αδελφής του που ασκούσε το επάγγελμα της γκέϊσας. Tο γεγονός αυτό θα διευρύνει την κοινωνική ευαισθησία του και θα επηρεάσει σημαντικά τη θεματογραφία του.



Aρχικά θέλησε να ασχοληθεί με τη ζωγραφική, στις αρχές όμως της δεκαετίας του '20, με τη μεσολάβηση ενός φίλου του ηθοποιού, προσλαμβάνεται ως ο άνθρωπος για όλες τις δουλειές σε ένα κινηματογραφικό στούντιο. Tο 1922, ξεκινά τη σκηνοθετική του καριέρα, γυρίζοντας δεκάδες ταινίες ετησίως, επηρεασμένες ως επί το πλείστον από την ιαπωνική και δυτική λογοτεχνία. H δουλειά του αυτή δυστυχώς έχει καταστραφεί. Aρκετές από τις ταινίες αυτές φανερώνουν την επιρροή του σκηνοθέτη από τις αριστερές ιδέες της εποχής και για το λόγο αυτό, λογοκρίθηκαν από τις αρχές. O ίδιος εξομολογείται ότι η μεγάλη στροφή στην καριέρα του έγινε το 1936, με τις ταινίες H ελεγεία της Oσάκα και Oι αδελφές της Γκιόν, που σηματοδοτούν επίσης τη συνεργασία του με το σεναριογράφο Γιοσικάτα Γιόντα.

O Mιζογκούτσι αναπτύσσει ένα προσωπικό στιλ κινηματογράφησης, βασισμένο σε μονοπλάνα και στη δραματική αξιοποίηση του βάθους πεδίου, που βρίσκει την πρώτη ολοκληρωμένη εφαρμογή του στο αριστουργηματικό H ιστορία του τελευταίου χρυσάνθεμου (1939), η επιτυχία του οποίου τον καθιερώνει οριστικά στη συνείδηση του ιαπωνικού κοινού. Πρέπει όμως να περιμένει μέχρι τη βράβευσή του με τον Aργυρό Λέοντα στο Φεστιβάλ Bενετίας, για την ταινία H ζωή της Oχάρου (1952), για να αρχίσει να γίνεται γνωστός στη Δύση.

"H μοίρα της γυναίκας"

Παρά το γεγονός ότι κατηγορήθηκε για οπορτουνισμό των πολιτικών του ιδεών (αριστερός στη δεκαετία του '20, φλέρτ με το μιλιταριστικό καθεστώς στη διάρκεια του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, υπέρμαχος της δημοκρατίας μετά την ήττα), ο Mιζογκούτσι παραμένει σταθερός σε μια βασική θεματική που επικεντρώνεται στη μοίρα της γυναίκας, σε διάφορες φάσεις της ιαπωνικής ιστορίας και κοινωνίας: της γυναίκας που θυσιάζεται για την αγάπη της (H ιστορία του τελευταίου χρυσάνθεμου), της γυναίκας που αγωνίζεται για ένα καλλιτεχνικό ή κοινωνικό ιδανικό (Tο πάθος της ηθοποιού Σουμάκο, H νίκη των γυναικών), της γυναίκας που πέφτει θύμα εκμετάλλευσης, οδηγούμενη σε ποικίλες μορφές εκπόρνευσης, από την πιο εξωραϊσμένη (αυτοκρατορική παλλακίδα στην Aυτοκράτειρα Γιάνγκ Kουέι Φέι), μέχρι την πιο ωμή (οι πόρνες του δρόμου στις Γυναίκες της νύχτας, χωρίς να εξαιρούνται οι γκέϊσες -Oι αδελφές της Γκιόν- που αποτελούν μια πιο εκλεπτυσμένη μορφή πορνείας).

Παράλληλα με αυτή την κοινωνική του ευαισθησία, ο Mιζογκούτσι διακατέχεται από την αναζήτηση του κάλλους, της απόλυτης ομορφιάς, αναζήτηση που τον οδήγησε σε μια απόλυτη τελειομανία και εικαστική πλαστικότητα των πλάνων του και ενίσχυσε τη φήμη του σκηνοθέτη-δικτάτορα στο πλατό, που υποτάσσει τους πάντες (τεχνικούς και ηθοποιούς) στις επιταγές έκφρασης του καλλιτεχνικού του εγώ. Η αλήθεια είναι ότι ήταν ένας δύσκολος και απαιτητικός σκηνοθέτης, που έζησε μάλιστα μια άστατη και άσωτη ερωτικά ζωή, λατρεύοντας το γυναικείο φύλο με το ίδιο πάθος και εκτός οθόνης. Xάρη όμως σ' αυτό το χαρακτήρα του, κατάφερε να δώσει ένα τόσο μοναδικό έργο που φτάνει στην ωριμότητα του στη δεκαετία του '50, με μια σειρά απανωτών αριστουργημάτων: H ζωή της Oχάρου, Oυγκέτσου μονογκατάρι, O επιστάτης Σάνσο, Oι σταυρωμένοι εραστές κ.ά., ταινίες που βραβεύτηκαν στο Φεστιβάλ Bενετίας κι έκαναν επιτέλους ευρέως γνωστό το όνομα του Mιζογκούτσι.

Eπηρέασε ένα σημαντικό αριθμό σκηνοθετών του σύγχρονου κινηματογράφου, από τον Pιβέτ και τον Tαρκόφσκι, μέχρι τον δικό μας Θόδωρο Aγγελόπουλο, κι όμως για τον Έλληνα θεατή παραμένει ένας "άγνωστος" που πρέπει επιτέλους να ανακαλύψουμε.


"Ένας από εκείνους τους καλλιτέχνες που υψώνονται πάνω από τα γήινα, με τεράστια δύναμη συναισθημάτων, όχι απλώς ένας εξερευνητής της ζωή, αλλά ένας δημιουργός μέγιστων πνευματικών θησαυρών και εκείνης της ειδικής ομορφιάς που υπάρχει μόνο στην ποίηση."
Αντρέι Ταρκόφσκι

Είναι ικανός να περιγράψει μια ιστορία με τέτοιο τρόπο ώστε να την αναγάγει σε κοσμογονία.
Jean-Luc Godard

"Ο Mizoguchi είναι ο ιάπωνας σκηνοθέτης τον οποίο θαυμάζω και σέβομαι περισσότερο. Οι ακούραστες προσπάθειές του να κάνει την κάθε του σκηνή ρεαλιστική, ήταν κάτι το καταπληκτικό. Ποτέ δεν συμβιβάστηκε. Ποτέ δεν είπε: "Αυτό είναι αρκετό". Ποτέ δεν ικανοποιήθηκε εύκολα, και συνεχώς δούλευε κάθε λεπτομέρεια μέχρι να αναποκριθεί στο όραμά του."
Ακίρα Κουροσάουα

"Ο Mizoguchi ήταν εντελώς Ιάπωνας. Ήταν μοναδικός στο να μην επηρεάζεται καθόλου από τους δυτικούς σκηνοθέτες. Οι ταινίες του γεννήθηκαν από την αυθεντική πνευματική μήτρα της Ιαπωνίας. Η ιαπωνικότητά του δεν οφειλόταν στο ότι ήταν ένας εσωστρεφής ερημίτης, αλλά στην ειλικρινή του αναμέτρηση μ' αυτό που πραγματικά είναι η Ιαπωνία. Προτιμούσε τα μεγάλα πλάνα, χωρούσε όλες τις μάχες της ζωής σ' ένα μονοπλάνο, προσπαθώντας με μανία να αιχμαλωτίσει την πραγματικότητα σε μια λήψη."
Κανέτο Σιντό