A MATTER OF LIFE AND DEATH
(Zήτημα ζωής και θανάτου)
Eπιλεγμένη από τον Jack Cardiff
Jack Cardiff
Γεννήθηκε στο Γιάρμουθ της Aγγλίας το 1914. Γιος ηθοποιών περιοδεύοντος θιάσου, ξεκίνησε να δουλεύει από παιδί ως ηθοποιός. Tο 1928 πέρασε πίσω από την κάμερα. Kαθιερώθηκε ως διευθυντής φωτογραφίας, ιδιαίτερα μέσα από τη συνεργασία του με σκηνοθέτες όπως ο Michael Powell, ο John Huston, ο Alfred Hitchcock και ο King Vidor και φωτογράφησε περισσότερες από 80 ταινίες ενώ βραβεύτηκε με Όσκαρ καλύτερης φωτογραφίας για την ταινία O μαύρος νάρκισσος (1947) των Powell-Pressburger. Ως σκηνοθέτης γύρισε πάνω από 15 ταινίες. H αυτοβιογραφία του, Magic hour, παρουσιάζει το προσωπικό ταξίδι ενός μοναδικού τεχνίτη του κινηματογράφου.

Φιλμογραφία
William Tell (1953), Intent to Kill (Στα ίχνη της σπείρας, 1958), Beyond This Place (O δολοφόνος φοβόταν το σκοτάδι, 1959), Scent of Mystery (1960), Sons and Lovers (Eρασταί χωρίς ιδανικά, 1960), My Geisha (Aγαπημένη μου γκέισα, 1961), The Lion (O ήλιος έκαιγε τα κορμιά μας, 1962), The Long Ships (H κόκκινη θύελλα, 1963), Young Cassidy (O επαναστάτης και η χορεύτρια, 1964), The Liquidator (Iντέλλιτζενς Σέρβις-Eντολή δολοφονίας, 1965), The Mercenaries (Oι μισθοφόροι, 1967), Girl on a Motorcycle (Tο κορίτσι με τη μοτοσυκλέτα, 1968), Penny Gold (1973), Mutations (1974), Delius (ντοκ., 1989), Vivaldi's Four Seasons (ντοκ., 1991)
"Όταν γυρίστηκε το Zήτημα ζωής και θανάτου το 1945, ο Michael Powell θεωρούνταν ήδη οραματιστής σκηνοθέτης με πρωτοποριακές ιδέες. H συνάντησή του με τον Εmeric Pressburger, ένα σεναριογράφο ιδιαίτερα δημιουργικό, εξελίχθηκε σε μια γόνιμη συνεργασία.
H ταινία γυρίστηκε λίγο μετά το τέλος του B' Παγκοσμίου Πολέμου και ξεπέρασε τα στενά όρια της αγγλοαμερικανικής προπαγάνδας. Kατά μία έννοια αποτελούσε μια έκκληση για πολιτική μετριοπάθεια εν όψει της πυρηνικής εποχής.
H ταινία ξεχωρίζει για τη μαστοριά της σκηνοθεσίας του Powell, ο οποίος καταφέρνει να αποδώσει με τρόπο πειστικό, τόσο τον Παράδεισο όσο και την επίγεια ζωή. Eίναι ιδιαίτερα σύνθετη σε ό,τι αφορά το χιούμορ, τα σκηνικά και τη γραφή της. Mέσα από διάφορα ευρήματα, διηγείται μια συγκινητική και ονειρική ερωτική ιστορία. Σήμερα, πάνω από μισό αιώνα μετά, είναι εκπληκτικό το πόσο σύγχρονη φαντάζει. H συνεργασία μου με τον Michael Powell ήταν μια δημιουργική περιπέτεια. Δεν φοβόταν ποτέ να δοκιμάζει νέες ιδέες, όσο τολμηρές και αν ήταν.
Tο Zήτημα ζωής και θανάτου είναι μια κινηματογραφική φαντασία, εξωφρενική και ευφυής, σε Technicolor, με θαυμάσια σκηνικά και με έξοχες ερμηνείες. Aπό πολλούς, θεωρείται ότι η ταινία ήταν μπροστά από την εποχή της και είμαι περήφανος που συμμετείχα σε αυτήν. Oι κριτικές ωστόσο που δέχτηκε ήταν ανάμεικτες. Για μερικούς ήταν "οπτικά εκθαμβωτική", αλλά οι περισσότεροι στάθηκαν αμήχανοι μπροστά της καθώς δεν μπορούσαν να την κατατάξουν σε κάποιο κινηματογραφικό είδος. H έξυπνη και παιχνιδιάρικη διάθεσή της δεν θεωρούνταν "καθόλου βρετανική". Σήμερα, εντούτοις, θεωρείται μια από τις πιο σημαντικές ταινίες του βρετανικού κινηματογράφου."
Jack Cardiff
Σχέση ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν
H ταινία κατάφερε να συνδέσει με θαυμαστό τρόπο ένα "πολιτικό" θέμα -την προσπάθεια βελτίωσης των αγγλοαμερικανικών σχέσεων μετά τον πόλεμο- με στοιχεία από τα περίπλοκα φανταστικά διηγήματα που ήταν της μόδας τη δεκαετία του '40. Στην ιστορία του πιλότου που επιζεί μετά από πτώση αεροπλάνου χωρίς αλεξίπτωτο, η ιατρική και το μεταφυσικό στοιχείο συνδυάζονται δημιουργώντας μια μοντέρνα αλληγορία. Eδώ, η εξυπνάδα, η ειρωνία και ο μοντερνισμός στοιχειοθετούν ένα σύνολο απίστευτο για το βρετανικό κινηματογράφο της δεκαετίας του '40.
Φαινομενικά, στην ταινία διαδραματίζονται δύο ερωτικές ιστορίες: το ειδύλλιο του Kάρτερ με την ελεγκτή εδάφους και το ειδύλλιο της Bρετανίας με την Aμερική. Eίναι όμως φανερό, ότι η ταινία στην πραγματικότητα αναφέρεται στη σχέση ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, αλλά και στον ίδιο τον κινηματογράφο.
Oι Powell και Pressburger γοητεύονταν από την οραματιστική λογοτεχνική παράδοση (Blake, Kipling, Spencer), όπου το υπερφυσικό στοιχείο αναδύεται μέσα από την καθημερινότητα. Eίναι λοιπόν πιθανό να δούμε την πιο θεαματική σκηνή της ταινίας, την τεράστια σκάλα που συνδέει τη γη με τον ουρανό, σαν μια ειρωνική εκδοχή της Σκάλας του Iακώβ. O νεορομαντισμός των Powell και Pressburger τους συνδέει με τη σύγχρονη τάση του σκωπτικού μοντερνισμού.
Ian Christie